As administracións públicas teñen á súa disposición un novo recurso para dar o salto á tecnoloxía libre: un catálogo de ferramentas de software libre seleccionadas especificamente para o sector público, con criterios de uso, cumprimento normativo e soberanía tecnolóxica.
O catálogo organiza máis de 30 solucións en dez grandes áreas de traballo, desde a ofimática do día a día ata a análise de datos e a transparencia, pasando pola seguridade, a xestión documental ou as comunicacións internas. Para cada ferramenta indícase a súa licenza libre e o caso de uso máis habitual na administración, o que facilita enormemente a toma de decisións por parte de responsables técnicos e políticos.
Que ferramentas inclúe?
Ofimática e produtividade. LibreOffice encabeza esta sección como substituto directo de Microsoft Office, compatible cos seus formatos. ONLYOFFICE permite a edición colaborativa en liña, mentres que Thunderbird cobre as necesidades de correo electrónico corporativo sen dependencia de provedores privativos.
Xestión documental. Para o arquivo dixital de expedientes, o catálogo propón Alfresco Community, OpenKM e Mayan EDMS, todas con soporte para fluxos de traballo, control de versións e recoñecemento óptico de caracteres (OCR).
Portais web. Drupal, WordPress e TYPO3 son as opcións recomendadas para webs institucionais, sedes electrónicas e portais con múltiples departamentos ou idiomas.
Sistemas de información xeográfica (SIX/GIS). QGIS substitúe a ArcGIS para cartografía e urbanismo. GeoServer e PostGIS completan o ecosistema para publicar e xestionar datos xeográficos, mentres que OpenLayers e Leaflet permiten integrar mapas interactivos nos portais cidadáns.
Infraestrutura e servidores. Sistemas operativos libres como Debian, Proxmox para virtualización, e OpenLDAP, FreeIPA e Keycloak para a xestión centralizada de identidades e o acceso único a aplicacións internas.
Seguridade e cumprimento normativo. OpenVPN e WireGuard para o teletraballo seguro, Wazuh como plataforma para a detección de intrusións e a adecuación ao Esquema Nacional de Seguridade, ClamAV como antivirus para servidores, e Let’s Encrypt para certificados SSL/TLS.
Bases de datos. PostgreSQL, MariaDB e Redis cobren as necesidades de almacenamento e rendemento das aplicacións públicas.
Comunicación e colaboración. Nextcloud para unha nube privada propia que cumpre o RGPD, Mattermost para mensaxería interna, e Jitsi Meet e BigBlueButton para videoconferencia e teleformación sen contas externas.
Xestión de proxectos. OpenProject e Redmine para o seguimento de proxectos e incidencias, e Camunda para a automatización de procesos administrativos mediante fluxos de traballo.
Datos abertos e transparencia. CKAN como estándar internacional para portais de datos abertos, e Metabase, Grafana e Apache para visualización e análise de datos ao servizo da xestión pública.
Por onde empezar?
O catálogo inclúe unha guía de implantación por prioridade que orienta ás administracións sobre por onde comezar a transición. As ferramentas de prioridade alta —LibreOffice, Nextcloud, QGIS e Jitsi Meet— ofrecen impacto inmediato e baixo risco. Nunha segunda fase, de prioridade media, sitúanse as migracións do arquivo documental, a renovación do portal institucional e outras adecuacións. Por último, as medidas de prioridade estratéxica abordan a transformación dixital de fondo: identidade dixital corporativa con FreeIPA e Keycloak, política de datos abertos con CKAN, automatización de trámites e modernización da infraestrutura con Proxmox.
Marco normativo
O catálogo tamén ten en conta o marco legal vixente. Ferramentas como Nextcloud, Mattermost e Jitsi Meet permiten manter os datos en servidores propios, o que garante o cumprimento do RGPD e a LOPD-GDD. Wazuh facilita a adecuación ao Esquema Nacional de Seguridade. QGIS e GeoServer soportan os estándares para o intercambio de datos entre administracións segundo o Esquema Nacional de Interoperabilidade. E o uso de código auditable reforza a ciberseguridade institucional de cara á Directiva NIS2.
As solucións listadas contan con comunidades activas, documentación dispoñible en español e galego, e opcións de soporte comercial, o que as converte en alternativas maduras e sostibles para calquera administración que queira dar o paso cara á soberanía tecnolóxica.
