Con sede na Coruña, centos de profesionais e obras en España, Francia e Italia: esta empresa de tabiquería leva máis de trinta anos no sector. A súa infraestrutura tecnolóxica, construída sobre software libre, pode servir de modelo para calquera empresa.
Imaxina que alguén che preguntase que tecnoloxías usa a empresa que máis software libre emprega no teu sector. Probablemente pensarías nunha consultora tecnolóxica, nunha startup ou nunha universidade. Poucas veces virías a unha empresa galega de tabiquería e teitos. E con todo, Tabigal é un exemplo de que non fai falta dedicarse á informática para apostar de maneira decidida polas ferramentas libres.
Tabigal leva máis de trinta anos dedicada á tabiquería seca e aos falsos teitos de cartón xeso. Con sede na Coruña, a empresa —integrante do Grupo Tabigal xunto con outras compañías do sector— opera en España, Francia e Italia, supera os 850.000 metros cadrados instalados ao ano e conta con varios centos de profesionais entre persoal propio e colaboradores externos. Todo iso require xestionar correo electrónico, almacenamento, videoconferencias, mensaxería interna, telefonía e copias de seguridade para centos de persoas repartidas entre oficinas e obras en tres países. E faino sen pagar licencias a Microsoft, VMware nin ningunha outra das grandes empresas que dominan o mercado do software corporativo. A historia de como chegaron ata aquí é a historia dun administrador de sistemas que foi probando ferramentas libres ata que a empresa enteira funcionou sobre elas.
No último programa do Mancomún Podcast (escoita recomendada), tivemos a oportunidade de falar con Marcos Matas, administrador de sistema de Tabigal, onde nos contou toda esta información.
Un ecosistema libre nunha empresa de construción
Tabigal ten construída case toda a súa infraestrutura tecnolóxica sobre ferramentas de software libre, e vale a pena facer o percorrido.
Virtualización con Proxmox. O núcleo da infraestrutura é un clúster de servidores xestionado con Proxmox, un sistema de virtualización libre que substituíu a VMware. A diferenza de rendemento foi notable desde o primeiro momento: Proxmox vai notablemente máis rápido nos servidores de Tabigal que calquera solución de pago que usaron antes. Sobre ese clúster corren a maior parte dos servizos da empresa en máquinas virtuais Linux, co menor número posible de máquinas Windows Server para reducir o custo de licencias.
Xestión de arquivos, calendarios e contactos con Nextcloud. Nextcloud é, posiblemente, a ferramenta que máis impacto económico directo tivo para Tabigal. O sistema permite xestionar arquivos compartidos, calendarios e contactos de forma centralizada, sincronizando con móbiles e con todos os postos de traballo. Cando a empresa avaliou migrar a Exchange para ter estas funcionalidades, calculou o custo de manter as súas preto de catrocentas contas de correo en Microsoft: os plans van de tres a nove euros por conta ao mes, e as opcións máis baratas son insuficientes para un uso empresarial real. Con Nextcloud e a súa propia infraestrutura, ese gasto desaparece por completo.
Almacenamento con TrueNAS. Para o almacenamento, Tabigal tamén usa TrueNAS, outra solución libre. A diferenza dos NAS comerciais como os de Synology —que deixan de recibir soporte e actualizacións de seguridade pasados uns anos— TrueNAS pode actualizarse indefinidamente independentemente do hardware no que corra. Incluso nun ordenador antigo que doutro xeito iría ao lixo.
Correo electrónico propio. Tabigal ten os seus servidores de correo, xestionados con ferramentas libres como Mail-in-a-Box e Virtualmin. Optar por provedores pequenos e locais —empresas de Santiago que tamén usan software libre— en lugar das grandes plataformas significa ter máis control e menos dependencia. Desde que implantaron esta infraestrutura, todas as interrupcións do servizo de correo foron mantemento planificado con aviso previo. Ningunha caída inesperada, mentres que os servizos de grandes provedores na nube caen con regularidade.
VPN con WireGuard. Para que os traballadores que están en obra en España, Francia ou Italia poidan conectarse de forma segura á rede da empresa, Tabigal ten o seu propio servidor VPN baseado en WireGuard, implantado e xestionado internamente.
Telefonía con Asterisk. A centralita telefónica da empresa funciona con Asterisk, un sistema libre de telefonía IP. A vantaxe principal fronte ás centralitas na nube que ofrecen as operadoras é a independencia: se a empresa decide cambiar de operadora de telecomunicacións, non perde ningunha configuración. As extensións, as locucións, as regras de enrutamento quedan intactas. Só cambia o tronco de conexión coa operadora. Con Asterisk, ata se pode correr unha centralita completa nun ordenador modesto.
Videoconferencias con Jitsi. Para as videochamadas, Tabigal ten o seu propio servidor de Jitsi. A diferenza de usar o servizo público de Jitsi Meet ou plataformas de pago, un servidor propio permite videoconferencias con moitas persoas sen límites de tempo nin custos de licenza.
Mensaxería interna con Zulip. A ferramenta que máis satisfacción deu en Tabigal nos últimos tempos é Zulip, un sistema de mensaxería corporativa de código aberto que se instala nos propios servidores. O punto de partida foi o descontento con Microsoft Teams, que a empresa utilizaba —e segue utilizando nalgunhas comunicacións con clientes que o esixen— pero que dá problemas continuos de configuración e rendemento. Zulip ten a mesma estrutura que calquera ferramenta de mensaxería empresarial: lista de conversacións á esquerda, conversa no centro, buscador á dereita. Calquera persoa que saiba usar Teams sabe usar Zulip. Pero funciona con fluidez, actualízase continuamente e non crea dependencia de ningún provedor. “É algo que o recomendo de verdade para calquera empresa”, comenta Marcos Matas.
Copias de seguridade con Proxmox Backup Server. Para as copias de seguridade, Tabigal usa Proxmox Backup Server, que fai copias incrementais: en lugar de gardar cada vez todo o contido, só garda os cambios desde a última copia. Iso reduce moito o espazo necesario e permite recuperar calquera dato de forma eficiente.
Despregamento de servizos con Docker. Moitos dos servizos da empresa están despregados en contedores Docker, o que permite poñer en marcha novos sistemas en minutos sen necesidade de coñecer en profundidade toda a súa configuración interna.
O modelo Tabigal
O que fai interesante o caso de Tabigal non é só a lista de ferramentas que usa. É a demostración de que o software libre é unha opción viable —e frecuentemente mellor— para empresas que non teñen ningunha relación co sector tecnolóxico.
O argumento que adoita esgrimirse en contra é a responsabilidade: se falla o servidor de Microsoft, é culpa de Microsoft. Se falla o servidor propio, é culpa da empresa. Pero ese razoamento ignora algo importante: os grandes provedores de nube tamén fallan, e cada vez con máis frecuencia vemos titulares sobre caídas de Amazon, Microsoft ou Google que afectan a milleiros de empresas ao mesmo tempo. Quen xestiona a súa propia infraestrutura con software libre é quen controla cando e como fai o mantemento, e pode anticiparse aos problemas en lugar de depender de que outro os resolva.
A todo iso súmase o aforro económico. Catrocentas contas de correo poden supoñer un grande custo só no correo electrónico. Sen contar as licencias de Exchange, as de virtualización ou as de calquera outra ferramenta corporativa que o software libre substitúe. Con eses recursos, unha empresa pode financiar o traballo dun bo administrador de sistemas que xestione toda esa infraestrutura e ainda así saír gañando.
Tabigal é unha empresa de tabiques e teitos. Pero a súa forma de entender a tecnoloxía podería ser un modelo para moitas outras.
